(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.303. అధ్యాయః 303
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భూష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి ధర్మాదిసాధనతయా మానుష్యప్రశంసాపూర్వకం నానాధర్మప్రతిపాదకపరాశారగీతానువాదః॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

పరాశర ఉవాచ। 12-303-0x(6459)(77550)
పితా సఖాయో గురవః స్త్రియశ్చ
న నిర్గుణానాం ప్రభవంతి లోకే।
అనన్యభక్తాః ప్రియవాదినశ్చ
హితాశ్చ వశ్యాశ్చ తథైవ రాజన్॥ 12-303-1(77551)
పితా పరం దైవతం మానవానాం
మాతుర్విశిష్టం పితరం వదంతి।
జ్ఞానస్య లాభం పరమం వదంతి
జితేంద్రియార్థాః పరమాప్నువంతి॥ 12-303-2(77552)
రణాజిరే యత్ర శరాగ్నిసంస్తరే
నృపాత్మజో ఘాతమవాప్య దహ్యతే।
ప్రయాతి లోకానమరైః సుదుర్లభా
న్నిషేవతే స్వర్గఫలం యథాసుఖం॥ 12-303-3(77553)
శ్రాంతం భీతం భ్రష్టశస్త్రం రుదంతం
పరాఙ్భుఖం పారివర్హైశ్చ హీనం।
అనుద్యంతం రోగిణం యాచమానం
న వై హింస్యాద్బాలవృద్ధౌ చ రాజన్॥ 12-303-4(77554)
పారిబర్హైః సుసంయుక్తముద్యతం తుల్యతాం గతం।
అతిక్రమేత్తం నృపతిః సంగ్రామే క్షత్రియాత్మజం॥ 12-303-5(77555)
తుల్యాదిహ వధః శ్రేయాన్విశిష్టాచ్చేతి నిశ్చయః।
నిహీనాత్కాతరాచ్చైవ కృపణాద్గర్హితో వధః॥ 12-303-6(77556)
పాపాత్పాపసమాచారాన్నిహీనాచ్చ నరాధిప।
పాప ఏష వధః ప్రోక్తో నరకాయేతి నిశ్చయః॥ 12-303-7(77557)
న కశ్చిత్రాతి వై రాజందిష్టాంతవశమాగతం।
సావశేషాయుషం చాపి కశ్చిన్నైవాపకర్షతి॥ 12-303-8(77558)
స్నిగ్ధైశ్చ క్రియమాణాని కర్మాణీహ నివర్తయేత్।
హింసాత్మకాని సర్వాణి నాయురిచ్ఛేత్పరాయుషా॥ 12-303-9(77559)
గృహస్థానాం తు సర్వేషాం వినాశమభికాంక్షతాం।
నిధనం శోభనం తాత పులినేషు క్రియావతాం॥ 12-303-10(77560)
ఆయుషి క్షయమాపన్నే పంచత్వముపగచ్ఛతి।
తథా హ్యకారణాద్భవతి కారణైరుపపాదితం॥ 12-303-11(77561)
తథా శరీరం భవతి దేహాద్యేనోపపాదితం।
అధ్వానం గతకశ్చాయం ప్రాప్తశ్చాయం గృహాద్గృహం॥ 12-303-12(77562)
ద్వితీయం కారణం తత్ర నాన్యత్కించన విద్యతే।
తద్దేహం దేహినాం యుక్తం మోక్షభూతేషు వర్తతే॥ 12-303-13(77563)
శిరాస్నాయ్వస్థిసంఘాతం బీభత్సామేధ్యసంకులం।
భూతానామింద్రియాణాం చ గుణానాం చ సమాగమం॥ 12-303-14(77564)
త్వగంతం దేహమిత్యాహుర్విద్వాంసోఽధ్యాత్మచింతకాః।
గుణైరపి పరిక్షీణం శరీరం మర్త్యతాం గతం॥ 12-303-15(77565)
శరీరిణా పరిత్యక్తం నిశ్చేష్టం గతచేతనం।
భూతైః ప్రకృతిమాపన్నైస్తతో భూమౌ నిమజ్జతి॥ 12-303-16(77566)
భావితం కర్మయోగేన జాయతే తత్రతత్ర హ।
ఇదం శరీరం వైదేహ ంరియతే యత్రయత్ర హ।
తత్ప్రపాతే పరో దృష్టో విసర్గః కర్మణస్తథా॥ 12-303-17(77567)
న జాయతే తు నృపతే కంచిత్కాలమయం పునః।
పరిభ్రమతి భూతాత్మా ద్యామివాంబుధరో మహాన్॥ 12-303-18(77568)
స పునర్జాయతే రాజన్ప్రాప్యేహాయతనం నృపః।
మనసః పరమో హ్యాత్మా ఇంద్రియేభ్యః పరం మనః॥ 12-303-19(77569)
వివిధానాం చ భూతానాం జంగమాః పరమా నృప।
జంగమానామపి తథా ద్విపదాః పరమా మతాః।
ద్విపదానామపి తథా ద్విజా వై పరమాః స్మృతాః॥ 12-303-20(77570)
ద్విజానామపి రాజేంద్ర ప్రజ్ఞావంతః పరా మతాః।
ప్రాజ్ఞానామాత్మసంబుద్ధాః సంబుద్ధానామమానినః॥ 12-303-21(77571)
జాతమన్వేతి మరణం నృణామితి వినిశ్చయః।
అంతవంతి హి కర్మాణి సేవంతే గుణతః ప్రజాః॥ 12-303-22(77572)
ఆపన్నే తూత్తరాం కాష్ఠాం సూర్యే యో నిధనం వ్రజేత్।
నక్షత్రే చ ముహూర్తే చ పుణ్యే రాజన్స పుణ్యకృత్॥ 12-303-23(77573)
అయోజయిత్వా క్లేశేన జనం ప్లాప్య చ దుష్కృతం।
మృత్యునాఽఽత్మకృతేనేహ కర్మ కృత్వాఽఽత్మశక్తితః॥ 12-303-24(77574)
విషముద్బంధనం దాహో దస్యుహస్తాత్తథ వధః।
దంష్ట్రిభ్యశ్చ పశుభ్యశ్చ ప్రాకృతో వధ ఉచ్యతే॥ 12-303-25(77575)
న చైభిః పుణ్యకర్మాణో యుజ్యంతే చాభిసంధిజైః।
ఏవంవిధైశ్చ బహుభిరపరైః ప్రాకృతైరపి॥ 12-303-26(77576)
ఊర్ధ్వం భిత్త్వా ప్రతిష్ఠంతే ప్రాణాః పుణ్యవతాం నృప।
మధ్యతో మధ్యపుణ్యానామధో దుష్కృతకర్మణాం॥ 12-303-27(77577)
ఏకః శత్రుర్న ద్వితీయోస్తి శత్రు
రజ్ఞానతుల్యః పురుషస్య రాజన్।
యేనావృతః కురుతే సంప్రయుక్తో
ఘోరాణి కర్మాణి సుదారుణాని॥ 12-303-28(77578)
ప్రబోధనార్థం శ్రుతిధర్మయుక్తం
వృద్ధానుపాస్య ప్రభవేత యస్య।
ప్రయత్నసాధ్యో హి స రాజపుత్ర
ప్రజ్ఞాశరేణోన్మథితః పరైతి॥ 12-303-29(77579)
అధీత్య వేదం తపసా బ్రహ్మచారీ
యజ్ఞాఞ్శక్త్యా సన్నిసృజ్యేహ పంచ।
వనం గచ్ఛేత్పురుషో ధర్మకామః
శ్రేయః కృత్వా స్థాపయిత్వా స్వవంశం॥ 12-303-30(77580)
ఉపభోగైరపి త్యక్తం నాత్మానం సాదయేన్నరః।
చండాలత్వేఽపి మానుష్యం సర్వథా తాత శోభనం॥ 12-303-31(77581)
ఇయం హి యోనిః ప్రథమా యాం ప్రాప్య జగతీయతే।
ఆత్మా వై శక్యతే త్రాతుం కర్మభిః శుభలక్షణైః॥ 12-303-32(77582)
కథం న విప్రణశ్యేమ యోనితోస్యా ఇతి ప్రభో।
కుర్వంతి ధర్మం మనుజాః శ్రుతిప్రామాణ్యదర్శనాత్॥ 12-303-33(77583)
యో దుర్లభతరం ప్రాప్య మానుష్యం ద్విషతే నరః।
ధర్మావమంతా కామాత్మా భవేత్స ఖలు వంచ్యతే॥ 12-303-34(77584)
యస్తు ప్రీతిపురాణేన చక్షుషా తాత పశ్యతి।
దీపోపమాని భూతాని యావదర్థాన్న పశ్యతి॥ 12-303-35(77585)
సాంత్వేనానుప్రదానేన ప్రియవాదేన చాప్యుత।
సమదుఃఖసుఖో భూత్వా స పరత్ర మహీయతే॥ 12-303-36(77586)
దానం త్యాగః శోభనా ముర్తిమద్భ్యో
భూయః ప్లావ్యం తపసా వై శరీరం।
సరస్వతీనైమిషపుష్కరేషు
యే చాప్యన్యే పుణ్యదేశాః పృథివ్యాం॥ 12-303-37(77587)
గృహేషు యేషామసవః పతంతి
తేషామథో నిర్హరణం ప్రశస్తం।
యానేన వై ప్రాపణం చ శ్మశానే
శుచౌ దేశే విధినా చైవ దాహః॥ 12-303-38(77588)
ఇష్టిః పుష్టిర్యజనం యాజనం చ
దార్గ పుణ్యానాం కర్మణాం చ ప్రయోగః।
శక్త్యా పిత్ర్యం యచ్చ కించిత్ప్రశస్తం
సర్వాణ్యాత్మార్థే మానవోఽయం కరోతి॥ 12-303-39(77589)
`గృహస్థానాం చ సర్వేషాం వినాశమభికాంక్షతాం।
నిధనం శోభనం తాత పులినేషు క్రియావతాం॥' 12-303-40(77590)
ధర్మశాస్త్రాణి వేదాశ్చ ష·డంగాని నరాధిప।
శ్రేయసోర్థే విధీయంతే నరస్యాక్లిష్టకర్మణః॥ 12-303-41(77591)
భీష్మ ఉవాచ। 12-303-42x(6460)
ఏతద్వై సర్వమాఖ్యాతం మునినా సుమహాత్మనా।
విదేహరాజాయ పురా శ్రయేసోర్థే నరాధిప॥ ॥ 12-303-42(77592)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి మోక్షధర్మపర్వణి త్ర్యధికత్రిశతతమోఽధ్యాయః॥ 303॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-303-2 లాభం లాభహేతుం॥ 12-303-4 పారిబర్హై రథాశ్వకవచాదిభిః॥ 12-303-5 అతిక్రమేజ్జయేత్॥ 12-303-8 దిష్టాంతో మృత్యుః॥ 12-303-9 సన్నద్ధైః క్రియమాణానీతి థ. పాఠః। హింసాత్మకాని కర్మాణీతి ధ. పాఠః॥ 12-303-10 పులినేషు పులినవత్సు తీర్థేషు నిధనం మరణం శ్రేయః॥ 12-303-15 శరీరం మందతాం గతమితి ధ. పాఠః॥ 12-303-17 తత్స్వభావో పరో దృష్ట ఇతి ఝ. పాఠః॥ 12-303-32 ఆత్మా వై శక్యతే జ్ఞాతుమితి ధ. పాఠః॥ 12-303-36 సాంత్వేనాన్నప్రదానేనేతి ఝ. పాఠః॥ 12-303-35 ప్రీతిపురాణేన ప్రీత్యా చిరంతనేన దీపోపమాని స్నేహేన సంవర్ధనీయాని। యాక్దర్థాన్ సర్వాన్విషయాన్ దయావాన్ భూతాని పశ్యతి విరక్తోఽర్థాన్న పశ్యతి యః స మహీయతే ఇత్యుత్తరేణ సంబంధః॥ 12-303-38 శౌచేనం నూనం విధినా చేతి ధ. పాఠః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.